5 december 1957, beleefd als “Zwarte Sinterklaas”

Op die datum kwam de mededeling dat alle Nederlanders en Indische Nederlanders voorgoed Indonesië moesten verlaten. Het was de climax van de anti-Nederlandse stemming die al maanden vooraf heerste in de voormalige Nederlandse kolonie. En daar gingen ze – zo snel als mogelijk was – naar een voor velen onbekend vaderland.

Deze dag werd dan ook beleefd als “Zwarte Sinterklaas”. Die term werd bedacht omdat de uitwijzing samenviel met het traditionele Nederlandse sinterklaasfeest, waarover nu een zwarte schaduw viel over de feestvreugde die velen hoopten te beleven aan die dag.

In Nederland was het op die dag een vrolijke boel met het cadeautjes uitpakken, het eten van pepernoten en het lezen en voorlezen van gedichten, terwijl in Indonesië ruim 50.000 Nederlanders te horen kregen dat zij het land moesten verlaten.

Nou van een leuk en ontspannen feestje was natuurlijk geen sprake meer. Al lang waren er spanningen tussen Nederland en Indonesië en de haat tegen Nederlanders was inmiddels hoog opgelopen. Maar eerlijk gezegd had niemand van die Nederlandse gemeenschap er echt op gerekend dat ze definitief weg moesten. Immers voor velen was het hun geboorteland en voelden zich ondanks alles senang.

Maar de overheden van beide landen lagen met elkaar in de clinch en de Indonesische regering pikte het niet langer. Zij vonden dat de Nederlanders zich nog steeds gedroegen alsof het hun land was en de koloniale verhoudingen nog altijd ongeschonden waren, terwijl Indonesië al sinds 1945 onafhankelijk was. Daarnaast waren zij zeer gepikeerd dat Nieuw-Guinea nog steeds onder Nederlands bestuur stond, geheel tegen de zin en de wens in van de Indonesische regering.

Dit waren twee zeer pijnlijke zaken die in 1957 speelden en tot een uitbarsting leidde. Al weken lang scandeerden de nationalisten bij de vele massademonstraties kreten als “weg met de Belanda” en “Ilias Belanda linjap dari Irian Barat” (vertaald: Hollandse ratten, verdwijn uit Nieuw-Guinea). Dit werd extra versterkt door de hierop gerichte toespraken van Soekarno.

Het hek was helemaal van de dam toen de Verenigde Naties op 29 november 1957 had besloten dat Nieuw-Guinea onder Nederlands bestuur kon blijven. Onmiddellijk daarna gingen de Indonesiërs over tot een bezetting van alle Nederlandse bedrijven en het gevolg was dat daarna duizenden van hen moesten vertrekken naar Nederland.

Indonesië had 3 jaar lang geprobeerd om bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie in te dienen en toen bij de vierde poging op 27 november 1957 geen twee derde meerderheid werd verkregen reageerde Indonesië woedend.

5 december 1957 was voor vele Indische Nederlanders geen zwarte Pietendag maar gewoon een zwarte dag

Han Dehne
  • Op 3 december werd toen als eerste het kantoor van de KPM in Jakarta bezet door de Indonesische werknemers, terwijl van alle Nederlanders hun telefoon werd afgesloten en geweigerd werden in taxi´s.
  • Op 5 december moest de controle over de andere bedrijven, en banken overgedragen worden aan het leger.
  • Op 10 december moesten de eerste Nederlanders vertrekken.

Het was dus daadwerkelijk voor velen een echte Zwarte Sinterklaas EN HET HEEFT NIETS TE MAKEN MET WELKE KLEUR DE PIETEN WERDEN OPGEZADELD.

door Han Dehne