‘Dehumaniseren van rellende jongeren gevaarlijk.’ Een gesprek met Shervin Nekuee

Ad Verbrugge in gesprek met socioloog en publicist Shervin Nekuee over de relschoppende jongeren afgelopen week. “Ik zie nauwelijks een poging om je in te leven wat deze jongeren beweegt om de straat op te komen. Ik denk dat we ertoe verplicht zijn het te begrijpen.”

Nekuee is geboren in Iran, en maakte de revolutie van ’78, ’79 aldaar bewust mee. “In zekere zin heb ik heb een tik meegekregen van de revolutie.” Hij was te jong om mee te doen, maar nam wel van dichtbij waar wat er gaande was. Toen hij naderhand naar Nederland was gevlucht, ging hij sociologie studeren. “Ik wilde met al mijn vezels snappen: wat gebeurt hier?” Zowel zijn ervaringen als zijn intellectuele leven hielpen hem hiermee. In dit gesprek vertelt hij hierover, en spreek hij van daaruit over de rellende jongeren van afgelopen week.

Er zijn een paar elementaire dingen die je terugziet als een samenleving op de drempel van transformatie staat, zo stelt Nekuee. “Onzekerheid maakt ruimte voor nieuwe verhalen.” Als dat niet goed opgepakt wordt door de leiders, kleven daar gevaren aan. Je ziet jezelf niet meer als individu, maar als ondergeschikt aan het collectief. En tegelijkertijd dreigt, zo voegt Nekuee daaraan toe, “het dehumaniseren van de tegenstander.” Precies die laatste tendens zag hij bij de reactie op de avondklokrellen. De woorden die je kiest, zijn van belang, zo wil Nekuee benadrukken. “Op het moment dat je oorlogsretoriek gaat gebruiken, roep je een oorlog op.”

Dit is volgens Nekuee onderdeel van een bredere problematiek. “Ik zie nauwelijks een poging om je in te leven wat deze jongeren beweegt om de straat op te komen. Ik denk dat we ertoe verplicht zijn het te begrijpen.” Niet om het goed te keuren, wel om het contact niet te verliezen. “De verbinding in de samenleving klopt niet meer.” Nekuee doelt dan vooral tussen de elite en de lagere sociale klassen, maar ook op de verbinding met het verleden en de toekomst. “In onze consumptiemaatschappij [..] hebben we geen tolerantie voor het onverwachte. Zeker niet het onverwachte dat hevig is. Dat moet je als staatsman toch hebben.” De nieuwe oriëntatie zal niet uit de politiek komen, zo verwacht Nekuee, maar uit andere hoeken. “We hebben nieuwe verhalen nodig.”