Toeslagenaffaire: Ongekend onrecht door tekort aan tegenkrachten

David van Overbeek in gesprek met oud ombudsman en lid van de Europese Rekenkamer Alex Brenninkmeijer.

In dit gesprek licht Brenninkmeijer z’n licht schijnen op de Kindertoeslagaffaire. “Ik denk dat de kern van de zaak is: hoe zijn mensen behandeld?” De algehele misère die is afgeroepen over deze mensen, heeft in de ogen van Brenninkmeijer te maken alle belangrijke instituten van onze democratie. Zowel wetgever, de uitvoerder als de rechtspraak is tekort geschoten. “Bij alle drie de poten van de trias politica is er iets mis gegaan.”

Brenninkmeijer spreekt over een systeemcrisis. “Al onze onderdelen in ons bestuur [..] zijn onderling zeer afhankelijk van elkaar.” Binnen die vervlechting vertonen de actoren systeemgedrag. “Wat ze doen wordt mede bepaald wat andere doen of hebben gedaan.” Zo zien we dat in een bepaald politiek klimaat de wetgever de nadruk legt op ‘law and order’ en fraudebestrijding, dat leidde tot drastische wetgeving. De uitvoeringsinstanties gaan daar in mee. Brenninkmeijer: “De wetgeving had heel anders uitgevoerd kunnen worden, maar men heeft dat niet gedaan.” Ook de rechtspraak gaat vervolgens daarin mee.

Dat klinkt een democratie onwaardig. De managementstijl van Rutte is volgens Brenninkmeijer begrijpelijk in complexe tijden met een versplinterd politiek landschap, “maar op hetzelfde moment verlies je de kern van het democratisch proces. [..] De leefwereld van burgers is daar heel makkelijk het slachtoffer van.” Als Ombudsman heeft hij al eerder gewaarschuwd voor een te ingewikkelde en onoverzichtelijke overheid, hoewel daar destijds nauwelijks naar werd geluisterd. Wat een richting voor een oplossing zou kunnen zijn? Dat begint met het stellen van een fundamentele vraag, aldus Brenninkmeijer: “Hoe staat het met het systeem van terugkoppelingsmechanisme met betrekking tot ons werk, en kunnen we dat versterken?”

BREAKING: Forensisch bewijs laat zien dat de laptop in het midden van NYP-exposé van Hunter Biden was – Daily Mail