‘Laat jazzband model staan voor samenleving’ – Prof. dr. Cees Hamelink over bureaucratie

In het publieke debat wordt volop gesproken over het opnieuw inrichten van de maatschappij, maar al die nieuwe ideeën zullen uiteindelijk allemaal leiden tot bureaucratie. Hoe moeten we daarmee omgaan? Prof. dr. Cees Hamelink neemt ons mee.

Ideeën voor het transformeren van de samenleving zijn er in allerlei varianten: van de Vierde Industriële Revolutie van World Economic Forum-directeur Klaus Schwab tot de alternatieve ‘glocale’ gemeenschap van hoogleraar Strategisch Leiderschap Bob de Wit.

“Maar we zijn dieren die instituties maken,” zegt Hamelink. “Voor gezondheidszorg richten we ziekenhuizen in en voor onderwijs stichten we scholen.” Die instituties leiden uiteindelijk allemaal tot bureaucratie. En hoewel iedereen het tegendeel beweert, zijn we er verzot op, want iedereen verkiest regels boven anarchie. Helaas brengt bureaucratie ook altijd tot de nodige absurditeiten voort. Volgens antropoloog David Graeber komt dat omdat ‘bureaucratie een manier is om stompzinnigheid te organiseren’.